«بال» در جهان نشانهها و اساطیر
«بالها» به معنای عام نماد معنویت، تخیّل و اندیشهاند. یونانیان عشق و پیروزی را با تمثالهای بالدار ترسیم میکردند و بعضی خدایان مانند آتنا، آرتمیس و آفرودیت در ابتدا همچون خدایان بالدار ترسیم میشدند. بهعقیدهی افلاطون، بال نماد عقل است. بههمیندلیل حیوانات اسطورهای بال دارند. بالها نشانهی والایشیافتگی کیفیات نمادینیای هستند که معمولا به این حیوانات نسبت داده میشود. اسبهای پلوپس، پگاسوس و مارهای سِرِس این خصیصه را داشتند. بالها روی بعضی اشیاء همچون زره قهرمانان نیز یافت میشدند، همچنین در عصا و آذرخش ژوپیتر. از این لازم میآید که صورت و سرشت بالها بیانگر کیفیات معنوی این نماد باشند. بنابراین بال حیوانات شبگرد نشانگر یک تخیّل تباه بوده است. بالهای مومی ایکاروس نیز نشانگر اختلال در کارکرد بودند [او وقتی در آسمان اوج گرفت خورشید بالهای مومیاش را ذوب کرد]. در نمادپردازی مسیحی، بالها نورِ آفتابِ عدالتاند و ذهن صالحان را همواره منوّر میگردانند. چون بالها بر جنبش نیز دلالت دارند این معنی با مفهوم روشنگری تلفیق میشود تا بیانگر امکان «پیشروی در روشنگری» یا تکامل معنوی شود. در کیمیاگری بالها با یک اصل والاتر، فعال و مذکر ارتباط دارد و حیوانات بدون بال با یک اصل منفعل مونث پیوند دارند. همچنین باید اشاره کرد که چون پا یک نماد روح شمرده میشود، بال روی پاشنهی پا در میان بعضی خدایان، بهویژه مرکوری، نشانهی قدرت رفعت معنویای است که با تکامل کیهان قابلمقایسه است. ژول دوئم [مورخ علم] در نظریهی خویش راجع به تاریخ پرواز خاطرنشان میکند که «در تبت قدیسان بودایی یک نوع کفش خاص به پا میکنند که «پای نورانی» نام دارد و با آن در هوا سیر میکنند».
ترجمه از
Cirlot J. E., A Dictionary of Symbols (2th Ed), 2001, Routledge, p. 374-5.
کلمات کلیدی: سمبلیسم، اساطیر، نشانهها
